Savoir-vivre w komunikacji. Jak jeździć, żeby wszystkim było miło

Savoir-vivre to francuskie słowo. Czyta się je mniej więcej „sawuar wiwr” i znaczy „umieć żyć”. Chodzi o to, jak zachowywać się wśród innych ludzi tak, żeby wszystkim było wygodnie i miło. A gdzie spotykasz naraz najwięcej obcych ludzi? W tramwaju, autobusie i metrze. Tramwaj to taki wspólny pokój na kołach, do którego nikt nikogo nie zapraszał. Każdy chce w nim po prostu spokojnie i bezpiecznie dojechać.

Zasady sprzed ponad 150 lat

Zasady jazdy są prawie tak stare jak sama komunikacja. Kiedy w 1866 roku w Warszawie ruszył tramwaj konny, na tylnym pomoście nie wolno było stać, a palenie cygar było zakazane. Konduktor musiał chodzić w mundurze i traktować pasażerów „grzecznie i uprzedzająco”. Czerwona chorągiewka z tyłu wagonu oznaczała, że w środku nie ma już miejsca.

Około 1930 roku do tramwaju wsiadało się tyłem, a wysiadało przodem. Od 1918 roku nie było w wagonach podziału na pierwszą i drugą klasę, więc urzędnik i praczka jechali razem tym samym wagonem.

Na przystanku i przy drzwiach

Na przystanku czekasz spokojnie, z dala od krawędzi chodnika. Kiedy pojazd się zatrzyma, stajesz z boku drzwi, nie na środku. Najpierw wypuszczasz tych, którzy wysiadają. To grzeczne, a do tego się opłaca: im szybciej ludzie wysiądą, tym szybciej zrobi się miejsce dla ciebie.

Do tramwaju nigdy nie biegniesz przez jezdnię ani przez tory. Przechodzisz tylko na zielonym. Jeśli tramwaj właśnie odjeżdża, trudno: następny przyjedzie zgodnie z rozkładem.

Po wejściu od razu kasujesz bilet albo sprawdzasz, czy masz przy sobie Kartę Ucznia. Dlaczego bilet to też sprawa dobrych manier, przeczytasz w tekście skąd są pieniądze na komunikację.

W środku

• Trzymasz się poręczy. Tramwaj i autobus czasem mocno hamują, a wtedy łatwo się przewrócić.
• Zdejmujesz plecak i stawiasz go przy nogach. Na plecach zajmuje miejsce i potrąca innych.
• Siedzenie jest dla ludzi, nie dla plecaka ani dla butów.
• Ustępujesz miejsca osobom starszym, osobom z małymi dziećmi, osobom w ciąży i każdemu, komu trudno stać. Wystarczy zapytać: „Czy chce pan usiąść?”.
• Muzyki słuchasz w słuchawkach, a rozmawiasz tak, żeby nie słyszał cię cały wagon.
• Robisz miejsce przy drzwiach osobom z wózkiem albo na wózku inwalidzkim. Dzięki niskiej podłodze w nowych pojazdach osoba na wózku albo o lasce może wsiąść bez pomocy, jeśli tylko ktoś nie zastawi jej drogi.

Rower, hulajnoga i pies

Rower możesz zabrać za darmo. W autobusie i tramwaju wsiadasz z nim drugimi drzwiami, a w metrze pierwszymi albo ostatnimi drzwiami pociągu. Bagaż i zwierzęta też jadą bez opłat.

Uprzejmie także przy kontroli

Kiedy do pojazdu wsiada kontroler, spokojnie wyjmujesz bilet albo Kartę Ucznia i pokazujesz. Kontroler też ma obowiązki: musi pokazać ci swój identyfikator. W Warszawie od 2017 roku kontrolerzy noszą grafitowe marynarki, więc łatwo ich rozpoznać.

Na peronie metra

Pod ziemią obowiązują te same dobre maniery i kilka zasad bezpieczeństwa. Nie przekraczasz żółtej linii przy krawędzi peronu, nie biegasz i na schodach ruchomych trzymasz się poręczy. Więcej o metrze przeczytasz w tekście jak powstało metro w Warszawie.

Quiz

1. Kto ma pierwszeństwo przy drzwiach: wysiadający czy wsiadający?
2. Którymi drzwiami wsiadasz z rowerem do tramwaju albo autobusu?
3. Co musi pokazać ci kontroler, gdy sprawdza bilety?